REACTIES VAN DEELNEMERS OP DE LEERGANG
Mariët, manager buurtteamorganisatie
Ruimte voor eigen proces
Voor mij zit de waarde echt in het totaal. Ik werd eigenlijk elke keer wel in meer of mindere mate geraakt. Ook de ruimte voor eigen proces en behoefte vond ik sterk en prettig.
Tineke, strategisch bestuursadviseur
Vertraging loont!
Tijdens de leergang leek er een andere tijd te gelden, een langzamer tijd. Een flow waarin ik met aandacht was waar ik was, aanwezig was bij wat ik deed en voelde. De leergang heeft iets in gang gezet: mijn verdere ontwikkeling als mens, als persoon. Daar ben ik blij mee. De leergang heeft me meer rust en vertrouwen gebracht.
, Directeur / Eigenaar ICT bedrijf
Een openbaring
Ik vond alle oefeningen origineel en leuk. De ontdekking van Plato/Socrates was een openbaring voor mij. Je leert woorden geven aan je gedachten, je leert vragen te stellen in gesprekken. Ik sta veel meer dan vroeger in de vragende modus. ik heb het idee dat ik een bredere blik heb gekregen of misschien dat ik die bredere blik nu beter kan verwoorden.

(5 jaar later) Ben er nog steeds mee bezig en pas wat ik geleerd heb regelmatig toe in mijn bedrijf, in mijn socratisch oefengroepje en ook bij andere gelegenheden. Ik ben nog steeds blij dat ik deze opleiding heb gedaan en met alles wat jullie mij hebben geleerd!
Ruben, strategisch advies publieke sector, bureau-eigenaar
Verrijking
De Leergang Scholing van de Geest heeft mij geholpen mijn denken te verrijken en te verbeteren en daarmee mijn kwaliteit van leven te vergroten. Onder deskundige begeleiding en met betrokken mede-cursisten de tijd nemen om je te laven aan de kennis van Socrates en dit toe te passen in waardevolle oefeningen; Dat wens ik een ieder toe.
Vera, medisch specialist
Ontdekking poëzie
Waardevol was voor mij het werken met poëzie, waar ik eerder “niet veel mee had” en waarvan ik dacht dat het te moeilijk voor mij was. Uberhaupt het zoeken van het poëtisch element in het leven. Geroerd was ik door het kleine poëtische dat ik zelf op papier gekregen heb. Nooit gedacht dat ik dat zou kunnen.
Henriëtte van der Horst , Divisievoorzitter Amsterdam UMC
Ik heb genoten van de leergang Scholing van de Geest, waarin ik niet alleen door de dialoog met de andere deelnemers en de docenten nieuwe inzichten kreeg, maar ook heb kunnen experimenteren met nieuwe manieren om vragen te stellen en op zoek te gaan naar onvermoede en verrassende antwoorden.
Birgit, taalspecialist zzp
ONTHULLEND
Ik ben voor het eerst in mijn hele leven iedere dag met veel plezier naar ‘school’ gegaan! Het was voor mij een heel waardevolle ontdekking dat er zo veel informatie uit je eigen (alledaagse) ervaring te halen is. Het verfijnen van zelfkennis als ‘de basis van wijsheid’. Geconcentreerd de stappen in de zandloper volgen leidt altijd tot een waardevolle ‘onthulling’ voor mezelf, heb ik ervaren.
Anna, Manager Faculteit Kunst en Educatie Hogeschool
Nieuw en inspirerend
Ik heb echt een verdieping kunnen maken op twee gebieden: het socratisch gesprek voeren met een groep en met mezelf. Het meest waardevol vind ik het verder doordenken op een situatie of kwestie en het op zoek gaan naar wat van waarde is.Leergang Scholing van de Geest heeft mij wijsheid en verdieping gebracht.
Martin Figee, Manager OK/IC/CSA/SEH St. Antonius ziekenhuis
Doorgaande lijn
Ik kijk met veel plezier terug op de leergang. Op het leren en oefenen met de groep in het ‘nieuwe denken’ en het voeren van goede gesprekken. Op de vele opgedane inzichten in hoe ik denk en werk, en welke impact dat op mijn omgeving en mezelf heeft. Ik heb kennis gemaakt met veel interessante boeken en artikelen. Na afloop ben ik me verder gaan verdiepen in de stoicijnse levensfilosofie, die me ook weer tal van nieuwe inzichten heeft gebracht.
JanJaap Fleurke, Adviseer leren en ontwikkelen Gasunie
Diepgang
De leergang was voor mij een kennismaking met een methode waarbij vragen er niet direct toe dienen om antwoorden te genereren als wel om diepgang op gang te brengen. Bij mezelf en bij anderen. Waarbij de focus niet op de beantwoording of de oplossing ligt, maar op een gezamenlijke 'geest': waar het draait het ons werkelijk om? Zo'n vraag beantwoord je niet, maar ga je samen aan. De aangereikte methodes bieden een veilige haven én stimulans voor deze zoekers.
Gea Sijpkes, bestuurder Humanitas Deventer
Uit de groef ( of uit de grot)
Hierbij Gea Sijpkes, bestuurder Humanitas Deventer Er gebeurden mooie dingen in mijn organisatie, maar ik was niet meer in staat deze beweging te laten resoneren. Ik was vastgelopen in mijn eigen gelijk en raakte gefrustreerd.
Door de leergang, de reflecties en de theorie - de allegorie van de grot van Plato als eyeopener - ben ik in staat ruimte te maken. Ik voel me meer ontspannen, sta in mijn kracht en ben veel effectiever in mijn overdracht.
Esther, Psychotherapeut
Verrassend (socratisch) avontuur waar iedereen zijn of haar voordeel mee kan doen
Een scholing die leidt tot nieuw denken/ nieuwe perspectieven / nieuwe taal. De verassingen die de dialogen opleveren, dat er altijd voor iedereen iets nuttigs aan is, dat er geen goed of fout is. Jezelf even uit de waan van de dag te halen. Bezig te zijn met een verdieping van de dingen waar je je al mee bezig houdt en je eigen ontwikkeling te maken/ te voelen.
Marije, onderwijsontwikkelaar en docent Hogeschool
Nieuw denken
Een samenvatting van de leergang is voor mij: ‘Op een prikkelende manier stilstaan bij, en anders kijken naar dingen die vanzelfsprekend leken.’ Ik heb het gevoel dat ik er ‘nieuw denken’ bij heb gekregen. Er vallen nog steeds kwartjes, tweede blikken leveren veel op en soms snap ik nu pas wat tijdens de leergang met iets bedoeld werd. Ik ben er nog steeds heel erg mee bezig. Vind de oefening heel leuk en lees nog veel boeken die bij jullie op de tafel lagen. Het lukt me steeds beter om te oefenen, dus meer het doen en toepassen. Het leuke aan de groep vond ik dat het allemaal heel verschillende mensen waren. Mensen die ik niet zomaar in het dagelijks leven was tegen gekomen denk ik. Dat gaf veel verschillende perspectieven en input en ieder liep ook zijn eigen – en een ander – proces. Dat vond ik heel interessant en leuk.
Klaar, Fractievoorzitter gemeenteraad/professional in de zorg
Vrije ruimte
De leergang was voor mij een reis met een onbekende bestemming. Een bestemming waarvan ik intuïtief wist dat ik die wilde bezoeken, maar waarvan ik nooit een review had gelezen. Dat was ook wel een beetje angstig. Deskundige reisleiding bracht mij naar een panoramisch uitzichtpunt, waar ik zicht kreeg op mijn eindbestemming. De aard en sfeer van de feedback maakte dat ik groeide.
Heidi, projectmanager en coach onderwijs
Uitdagend, verrijkend, professioneel vormgegeven
De mogelijkheid om een dialoog te begeleiden was super. Vooral door de feedback die gegeven wordt. Ik ben zeer onder de indruk van jullie didactische kwaliteiten. Doelen waren helder, werkvormen afwisselend, voorbereiding uitstekend en jullie stonden open voor feedback en deden daar iets mee. Ik vond het heel knap hoe jullie mensen die even afhaakten bij bepaalde opdrachten op weg hielpen of een vervangende opdracht aanboden. Iedereen deed ertoe. (Hier kunnen veel docenten nog iets van leren ;-) Jullie zorgen niet alleen voor de inhoud maar gaven ook blijk van verantwoordelijkheid voor de voorwaarden (eten/gebouw etc.) De leestafel vond ik geweldig. En: ik zal blijven oefenen...
Henk, eigenaar bureau sociale zekerheid
Prikkelend
Het Griekse ‘Scholè ’betekent rust, afwachten of nietsdoen. In de leergang Scholing van de Geest wordt de geest echter op een moderne wijze geprikkeld. In de vorm van een redelijke dialoog met als kenmerk een vertraagde oordeelsvorming, kom je tot een bewuste en weloverwogen vorming van je eigen levenshouding. Aandacht is er voor dialectica, grammatica, retorica en ethica. De pièce de résistance is de afsluiting d.m.v. een autografie, en verslag van jouw traject van zelfonderzoek, zelfreflectie en normatieve oriëntatie.
Hilde, zelfstandig adviseur
De leergang heeft mij geleerd hoe fijn en verhelderend socratische gesprekken kunnen zijn. De rust in gesprekken op zoek naar de onderzoeksvraag die beantwoord wilde worden, soms wat schurend met mijn ongeduld en vooral helend in mijn eigen hittepunt. Het heeft mij verrijkt in de tools om gesprekken te voeren, met name vragen te stellen, het eigen oordeel uit te stellen en de verbeelding te gebruiken. Ik ben fan van het kralenspel. En de leergang smaakt naar meer. Ik zou graag meer kennis maken en ervaring opdoen met nieuw denken.
Peter Hofman, Manager Bedrijfsvoering D&A Medical Group
Inspirerend
De leergang was een sprong in het diepe. Uit mijn comfortzone met nieuwe methoden, nieuwe taal en nieuw denken met het socratisch gedachtengoed. Spannend, soms verwarrend omdat het nog niet ‘eigen’ is. Je leert woorden te geven aan je gedachten. Na de cursusdagen helemaal leeg en vol tegelijk van het ‘anders denken’ en toch weer uitkijken naar de volgende module. Onze groep heeft de leergang dan ook met een aantal bijeenkomsten verlengd. In dit alles slagen Anne-Marie en Paulien erin om je professioneel en persoonlijk uit te dagen en tegelijk vangnet te zijn. Ze belonen ze je rijkelijk met hun kennis en inzichten.
Mireille Spits, strategisch koersmaker bij Spits iD, ZZP
Arsenaal voor het leven
Deze leergang heeft mij iets gegeven wat ik niet zo concreet had verwacht: helderheid en richting. De scherpte om sneller tot de essentie van een kwestie te komen én effectiever mijn weg te vinden in ingewikkelde vraagstukken. In mijn ondernemerschap, mijn werk met vooruitstrevende leiders en in mijn dagelijks leven. Ik heb geleerd lastige vraagstukken écht aan te kijken en bij de kop te pakken, zonder er omheen te draaien. Dat klinkt eenvoudig, maar wie weet hoe verleidelijk omwegen zijn, begrijpt wat dit waard is.

Tijdens de bijeenkomsten waande ik me steeds enkele dagen in een andere wereld, waar 'tijd' een hele andere dimensie krijgt. In écht contact met gelijkgestemde denkgenoten uit allerlei branches en met diverse achtergronden — mensen die bewust willen handelen, in wat voor context dan ook. In hun begeleiding brengen Paulien en Anne-Marie vakmanschap, humor en volharding mee. Ze laten je werken, maar nooit alleen.
Voor mij een welkome verrassing in deze leergang: het herontdekken van Griekse en Romeinse wijzen, van de kracht van taal en van de schoonheid van poëzie. Ik heb er een arsenaal aan inzichten en instrumenten bij om in te zetten - elke dag, in alles wat ik doe.
Jolande Blok
Nieuwe vormen
Een onbekend clubje mensen bij elkaar. Ieder voor zich zoekend naar zijn of haar meesterschap Vertragen. Denken, Schrijven. Vragen stellen. Lezen. Horen. Samen met de klassieke filosofen op zoek naar nieuwe vormen van waarnemen, denken en handelen. Waardevol als leider in een complexe organisatie.
Olav, business consultant
De kracht van vragen
Wat mij bijblijft is mijn overtuiging dat we streven naar weten, we daarom vragen stellen en antwoorden zoeken, maar dat het de vragen zijn die bepalen wat we van de werkelijkheid te zien krijgen. Dat inzicht ‘sluimerde’ al ergens, maar is veel meer naar voren gekomen. Dat onderstreept voor mij het belang van kritisch beschouwen en vragen.
Sylvia, Trainer/ adviseur
Sterke opzet
Er is genoeg tussentijdse ruimte waarin zaken beoefend en gepraktiseerd kunnen worden. Mijn houding van ‘doen’ is meer denkend en onderzoekend geworden. De tafelredes vond ik mooi en waardevol.
Margriet, Beleidsadviseur ROC
Filosofische inbedding
De leergang is ingebed in het socratisch gedachtegoed; het gaat niet om het aanleren van foefjes. Die achterliggende filosofie en het onder deskundige en integere begeleiding praktisch oefenen van de socratische methode, maakten voor mij de leergang tot een succes. Het mooiste compliment is dat, in werk gerelateerde situaties, mensen om mij heen mij teruggeven dat ik anders in een gesprek zit.
Sonja, senior beleidsadviseur not for profit
Ontdekkingsreis
Ik ben deze opleiding gaan doen omdat ik anderen, zoals mijn collega’s, vragen wilde teruggeven in plaats van antwoorden. Om samen op ontdekkingsreis te kunnen gaan naar antwoorden en inzichten en daarbij vooral ook dieper en verder dan en buiten de gebruikelijke kaders te denken. Het is geen cursus die je even doet: je moet veel van jezelf geven – en kunnen ontvangen van anderen. De groep, de sfeer, de poëzie, de docenten, de dialoog, de schrijfsels: ik heb niet alleen vrije ruimte ervaren maar ook veel betrokkenheid, warmte, veiligheid, creativiteit en moed. En zo werd het niet in de laatste plaats een ontdekkingsreis naar mezelf.
Marianne, eindverantwoordelijk projectleider culturele sector
Tegengif
Het tussen de regels leren kijken, en de erkenning van zintuigen en poëzie als volwaardig onderdeel van de dialoog, is een goed tegengif tegen onze gangbare cognitieve en 'data driven' benadering van de wereld. Zonder onderzoek van de onderwaterdialoog zullen we het zichtbare topje van de ijsberg nooit kunnen doorgronden. Daarom is Scholing voor de Geest een zeer waardevolle cursus voor iedereen die daarin geïnteresseerd is.
Frank, manager beleid en ontwikkeling zorg
Nieuw perspectief
Het was voor mij een zeer goede leergang, waarin abstracties verbonden zijn met concrete situaties en vage gevoelens zijn gescherpt tot werkelijke knelpunten, ontdaan van sociale wenselijkheid of veronderstelde gezamenlijkheid. Het heeft me daadwerkelijk geholpen en tot een nieuw perspectief gebracht.
Met dank aan mijn groepsgenoten en de ongedwongen en stimulerende ondersteuning van Anne-Marie en Paulien.
Gerdie, Senior jurist Waterschappen
IK VOER NOOIT MEER ‘EEN ECHT GESPREK MET MEZELF’ ZONDER VRAAG
Als het meest waardevol heb ik de betekenis van het gebruik van taal ervaren. De ervaring van de kracht van precieze woorden en de kracht van de zoektocht om die woorden te vinden. Ik ben verliefd op wat een socratisch gesprek teweeg brengt bij de deelnemers. . Ik vind het geniaal om de groep in de namiddag te laten beginnen, het creëert afstand van de dagelijkse gang van zaken. Het draagt bij om zo snel mogelijk de vrije ruimte op te zoeken.
Monique van den Borne, Domeindirecteur Ruimte en Economie Gemeente Lansingerland
Een mooie reis!
Ik kijk met veel energie en hernieuwde wijsheid terug. Hoe het niet-weten van toen de start was en daarin geleerd dat de oplossing altijd (gewoon) in jezelf te vinden is, het creëren van nieuw denken in je eigen realiteit. Ontdekken hoe je ruimte en vrijheid in je denken kan creëren. Het cadeau van de rust van de grote roerloosheid en belofte aan jezelf dat er altijd een bestemming is. De passie en betrokkenheid van Paulien en Anne-Marie geven deze leergang een verdieping en daarmee een heel waardevol cadeau aan jezelf.
Marnix van Welie, adviseur digitalisering bij M&I/Partners
Een doorbraak in denken. Met de klassieke filosofen hedendaagse vraagstukken onderzoeken
Je krijgt echt de tijd om goed de diepte in te gaan en van oude Grieken maar ook modernere filosofen te leren. Die blijken verrassend dicht bij elkaar te liggen! Ik heb mijn eigen ingeroeste patronen in mijn werk onderzocht en opzijgezet. Vanuit de verbinding van mijn professionele en privé interesses die daarop volgde, is een wereld aan nieuwe mogelijkheden voor me opengegaan. Vooral scherpte en precisie in vragen en doorvragen, bijna tot op het bot, is wat Paulien en Anne-Marie me hebben geleerd.
René Kollen, strategisch adviseur, Waterbedrijf Groningen

Blikopener
De opleiding ‘Denken in complexe contexten’ heeft mijn blik verder geopend voor meerdere perspectieven en gezichtspunten die je kunt innemen om naar iets te kijken. Vooral de omgang met taal is hierin een belangrijke pijler. Formuleren, woorden kiezen, komen tot vragen die tot de essentie gaan. Poëzie lezen, analyseren en inzetten, maakt de leergang tot een veelzijdige opleiding waar ik van ben gegroeid. De dialogen met de begeleiders Anne-Marie en Paulien en mijn medestudenten hebben nieuw denken gestimuleerd.